Luật kế toán mới 2026: Toàn bộ điểm mới doanh nghiệp và kế toán cần nắm

Bài viết dưới đây được Kế toán Thiên An tổng hợp và cập nhật theo văn bản pháp luật mới nhất, giúp doanh nghiệp nắm rõ những nội dung cần tuân thủ trong năm 2026.

Luật kế toán mới 2026 gồm những văn bản nào?

Nhiều người lầm tưởng năm 2026 sẽ có một "Luật Kế toán" hoàn toàn mới thay thế luật cũ. Thực tế, hệ thống pháp luật kế toán áp dụng cho năm 2026 là tổng hòa của một luật gốc cùng các văn bản sửa đổi và hướng dẫn thi hành:

• Luật Kế toán 2015 (Luật số 88/2015/QH13): văn bản gốc, áp dụng từ ngày 01/01/2017 đến nay, quy định về nội dung công tác kế toán, tổ chức bộ máy kế toán, người làm kế toán và hoạt động kinh doanh dịch vụ kế toán.
• Luật số 56/2024/QH15: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật (trong đó có Luật Kế toán), có hiệu lực từ ngày 01/01/2025.
• Luật Quản lý thuế 2025: có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, thay thế Luật Quản lý thuế 2019.
• Văn bản hợp nhất 41/VBHN-VPQH (31/3/2026): hợp nhất các quy định của Luật Kế toán cùng nội dung sửa đổi mới nhất, thuận tiện cho việc tra cứu.
• Thông tư 99/2025/TT-BTC: hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp, hiệu lực từ 01/01/2026 – đây là văn bản quan trọng nhất với doanh nghiệp trong năm 2026.

Lưu ý: Thông tư 99/2025/TT-BTC áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2026. Doanh nghiệp có năm tài chính trùng năm dương lịch sẽ chính thức chuyển đổi từ 01/01/2026.

Điểm mới của Luật Kế toán theo Luật số 56/2024/QH15

Luật số 56/2024/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 29/11/2024, sửa đổi Luật Kế toán theo hướng hội nhập chuẩn mực quốc tế. Hai nội dung nổi bật gồm:

Làm rõ khái niệm báo cáo tài chính

Khoản 1 Điều 3 Luật Kế toán được sửa đổi, khẳng định báo cáo tài chính là hệ thống thông tin kinh tế, tài chính của đơn vị kế toán được lập và trình bày theo đúng quy định của chuẩn mực kế toán và chế độ kế toán. Quy định này gắn chặt việc lập báo cáo với chuẩn mực, tăng tính minh bạch và khả năng so sánh.

Định hướng áp dụng chuẩn mực quốc tế (IFRS)

Khoản 3 Điều 7 được sửa đổi theo hướng chuẩn mực kế toán Việt Nam được xây dựng trên cơ sở chuẩn mực quốc tế về kế toán, phù hợp với điều kiện cụ thể của Việt Nam. Luật cũng giao hướng dẫn về đối tượng, phạm vi, thể thức và lộ trình áp dụng chuẩn mực quốc tế. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng cho việc từng bước áp dụng IFRS tại Việt Nam.

Thông tư 99/2025/TT-BTC – Thay đổi lớn nhất của chế độ kế toán 2026

Ngày 27/10/2025, Bộ Tài chính ban hành Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026. Thông tư này thay thế hoàn toàn Thông tư 200/2014/TT-BTC cùng các Thông tư 75/2015/TT-BTC, 53/2016/TT-BTC và 214/2012/TT-BTC. Điểm cốt lõi là chế độ kế toán được xây dựng theo hướng "mở", trao quyền tự chủ cho doanh nghiệp và tiệm cận chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS).

Trao quyền tự chủ cho doanh nghiệp

Khác với Thông tư 200 với nhiều quy định "cứng", Thông tư 99 cho phép doanh nghiệp chủ động thiết kế hệ thống kế toán phù hợp với đặc thù hoạt động mà không phải xin phép Bộ Tài chính. Cụ thể, doanh nghiệp được:

• Tự thiết kế hệ thống chứng từ, sổ kế toán phù hợp với đặc điểm hoạt động.
• Thay đổi tên, số hiệu, kết cấu và nội dung phản ánh của tài khoản; mở thêm tài khoản chi tiết phục vụ quản trị nội bộ.
•  Lần đầu tiên bắt buộc xây dựng, ban hành quy chế quản trị và tổ chức hệ thống kiểm soát nội bộ.

Đi kèm quyền tự chủ là trách nhiệm: khi sửa đổi, bổ sung biểu mẫu hoặc tài khoản, doanh nghiệp phải ban hành quy chế hạch toán (hoặc tài liệu tương đương) và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung đã điều chỉnh.

Bổ sung quy định về đơn vị tiền tệ kế toán

Thông tư 99 linh hoạt hơn khi cho phép doanh nghiệp lựa chọn ngoại tệ làm đơn vị tiền tệ trong kế toán nếu đáp ứng điều kiện về doanh thu, chi phí và huy động vốn. Tuy nhiên, việc thay đổi phải thực hiện từ đầu niên độ và báo cáo tài chính vẫn phải lập, nộp bằng đồng Việt Nam. Quy định này đặc biệt thuận lợi cho doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Tái cấu trúc hệ thống tài khoản kế toán

Hệ thống tài khoản được thiết kế tinh gọn, linh hoạt và tiệm cận IFRS:

• Bổ sung nhiều tài khoản mới phản ánh nghiệp vụ phức tạp như công cụ tài chính, chênh lệch tỷ giá, cổ phiếu quỹ, lợi ích cổ đông thiểu số, dự phòng rủi ro.
• Hợp nhất, loại bỏ một số tài khoản trùng lặp hoặc không còn phù hợp thực tiễn.
• Không bắt buộc chi tiết từng tài khoản cấp 2, mở rộng quyền tự chủ cho doanh nghiệp trong xây dựng tài khoản chi tiết.

Đổi mới cách trình bày Báo cáo tài chính

Thông tư 99 đổi tên "Bảng cân đối kế toán" thành "Báo cáo tình hình tài chính", đồng thời mở rộng phần thuyết minh định tính (giải thích các ước tính, giả định kế toán trọng yếu). Yêu cầu hợp nhất báo cáo tài chính cũng chặt chẽ hơn: loại trừ triệt để giao dịch nội bộ và ghi nhận chính xác lợi ích cổ đông không kiểm soát đối với mô hình công ty mẹ – con.

Tăng tính pháp lý cho chứng từ điện tử

Chứng từ điện tử được thừa nhận rõ ràng hơn, giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào biểu mẫu giấy, rút ngắn thời gian luân chuyển chứng từ và nâng cao tính minh bạch – phù hợp xu hướng số hóa công tác kế toán.

Các chính sách kế toán – thuế khác có hiệu lực năm 2026

Bên cạnh Thông tư 99, doanh nghiệp cần lưu ý một số văn bản liên quan trực tiếp đến công tác kế toán, thuế trong năm 2026:

• Nghị định 70/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 123/2020/NĐ-CP về hóa đơn, chứng từ (hiệu lực từ 01/6/2025).
• Nghị định 132/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 41/2018/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán độc lập (hiệu lực từ 21/5/2026).
• Thông tư 108/2025/TT-BTC hướng dẫn lập báo cáo tài chính hợp nhất của đơn vị kế toán hành chính, sự nghiệp.
• Luật Quản lý thuế 2025 có hiệu lực từ 01/7/2026, cùng các quy định mới về thuế GTGT, thuế TNDN, thuế TNCN tác động đến kê khai và quyết toán.

Doanh nghiệp cần làm gì để tuân thủ luật kế toán mới 2026?

Để chuyển đổi an toàn sang chế độ kế toán mới, doanh nghiệp nên chủ động thực hiện các bước sau:

1. Rà soát, ánh xạ (mapping) hệ thống tài khoản hiện tại sang hệ thống tài khoản theo Thông tư 99/2025/TT-BTC.

2. Điều chỉnh số dư đầu kỳ theo nguyên tắc thay đổi chính sách kế toán (hồi tố hoặc phi hồi tố) khi chuyển từ Thông tư 200 sang Thông tư 99.

3. Cập nhật, nâng cấp phần mềm kế toán và mẫu sổ, biểu mẫu báo cáo tài chính mới.

4. Xây dựng và ban hành quy chế quản trị, kiểm soát nội bộ, quy chế hạch toán kế toán.

5. Đào tạo lại đội ngũ kế toán, đặc biệt về tư duy IFRS và cách trình bày báo cáo tài chính mới.

6.Tham vấn đơn vị dịch vụ kế toán – thuế chuyên nghiệp để tránh sai sót trong giai đoạn chuyển tiếp.

Câu hỏi thường gặp về luật kế toán mới 2026 (FAQ)

Luật Kế toán mới 2026 có phải là luật hoàn toàn mới không?

Không. Luật Kế toán đang áp dụng vẫn là Luật Kế toán 2015 (Luật số 88/2015/QH13), được sửa đổi bởi Luật số 56/2024/QH15. Thay đổi lớn nhất trong năm 2026 đến từ Thông tư 99/2025/TT-BTC về chế độ kế toán doanh nghiệp.

Thông tư 99/2025/TT-BTC có hiệu lực từ khi nào?

Thông tư 99/2025/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày này và thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa có bắt buộc áp dụng Thông tư 99 không?

Doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 200 trước đây sẽ chuyển sang Thông tư 99. Doanh nghiệp nhỏ và vừa nên rà soát đối tượng áp dụng cụ thể và tham vấn chuyên gia để lựa chọn chế độ kế toán phù hợp.

Có phải nộp báo cáo tài chính bằng ngoại tệ khi ghi sổ bằng ngoại tệ?

Không. Kể cả khi được phép ghi sổ bằng ngoại tệ, doanh nghiệp vẫn phải lập và nộp báo cáo tài chính bằng đồng Việt Nam.

Dịch vụ kế toán - thuế trọn gói tại Kế toán Thiên An

Kế toán Thiên An đồng hành cùng doanh nghiệp chuyển đổi sang chế độ kế toán mới 2026 một cách an toàn: rà soát hệ thống tài khoản, chuyển đổi số dư theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, lập báo cáo tài chính, tư vấn thuế và quyết toán thuế. Đội ngũ giàu kinh nghiệm, cập nhật liên tục theo văn bản pháp luật mới nhất.

Liên hệ tư vấn miễn phí: 

• Website: ketoanthuethienan.com  
• Hotline: 0961.828.224 / 0246.686.2669
• VPGD:  P504, Tòa nhà HH2 Bắc Hà, Nhân Chính, Thanh Xuân, Hà Nội 

Kết luận

Năm 2026 đánh dấu bước chuyển quan trọng của chế độ kế toán doanh nghiệp Việt Nam theo hướng tự chủ và hội nhập IFRS, mà trọng tâm là Thông tư 99/2025/TT-BTC thay thế Thông tư 200. Việc chủ động cập nhật luật kế toán mới 2026 và chuẩn bị sớm cho quá trình chuyển đổi sẽ giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng quy định, hạn chế rủi ro và tối ưu công tác tài chính – kế toán.

Nguồn tham khảo (cập nhật đến 2026):

• Luật Kế toán 2015 (Luật số 88/2015/QH13) và Văn bản hợp nhất 41/VBHN-VPQH (31/3/2026).
• Luật số 56/2024/QH15 sửa đổi, bổ sung 9 luật (thông qua 29/11/2024, hiệu lực 01/01/2025).
• Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp (hiệu lực 01/01/2026).
• Cổng thông tin thuvienphapluat.vn – chuyên mục Luật Kế toán mới nhất 2026.

Lưu ý: Nội dung mang tính tham khảo tại thời điểm biên tập. Doanh nghiệp nên đối chiếu văn bản gốc hoặc liên hệ chuyên gia trước khi áp dụng.